احتلامِ اوليا ، از پس بُوَد * هركه از « شيطان » گُريزَد كس بُوَد و معنى اين شعر ، آن است كه : چنان‌كه احتلام خلايق به واسطهء « شيطان » در وقت خواب است ، همچنين غفلت اولياء از حقّ تعالى ، به منزلهء خواب است و در خواب غفلت ، احتلامى كه براى ايشان است به واسطهء « شيطان » از عقب است چنان‌كه مذكور شد . و جايى كه حضرات اوليا كه خاصّان و پاكان الهىاند در حالت غفلت چنينند ، اهل غفلت كه در غفلت دايمند على الدّوام عروس شيطانند ؛ پس هركس از « شيطان » گريزد ، كس و بزرگوار است . و لهذا حضرت امام ص فرمود : هركس مهمل گذارد اوقات خود را ، و در صدد اصلاح احوال باطن و ظاهر خود برنيايد ، آن‌كس صيد « شيطان » است لا محاله « 80 » ؛ خلاصه : « كارْ صَعب است مگر يار شود لطفِ خدا * ورنه انسان نَبَرَد صَرفه ز شيطانِ رَجيم » « 81 » اينكه انبيا و اوليا ص به وحى و الهام الهى ، اصرار در تزكيه و تصفيهء خلايق به مجاهدات و طاعات و زهد و قناعت در دنيا مىنمايند ، خلق نادان بىخبر از خدا و خود ، چنين تصوّر نمايند كه شايد اعمال و طاعات ايشان را فايده‌اى است راجع به حقّ تعالى يا خاصّان او ؛ و حال‌آنكه ايمان و كفر و طاعات و معاصى

--> - كه چنين اوليا در روزگار قديم ، زياد بوده‌اند ؛ چنان‌كه حضرت « امير سيّد على همدانى » - قدّس سرّه - ركن عظيم الشّأن « سلسلة الذّهب » كه در روزگار خويش سه بار معمورهء روى زمين را سياحت فرموده ، چهارصد ولى را در يك مجلس ديدار كرده است . امّا در اين روزگار چنين اوليا به ندرت يافت مىشوند . ( 80 ) - به ناچار ( 81 ) - دام سخت است مگر يار شود لطف خدا * ورنه آدم نبرد صرفه ز شيطان رجيم « ديوان حافظ » : 317